EU AI Act — Wat moet je weten
De EU AI Act is sinds 2 februari 2025 van kracht. Artikel 4 verplicht werkgevers om medewerkers die AI gebruiken AI-geletterd te maken. Handhaving start augustus 2026 — maar de verplichting geldt nu al.
Wat is de EU AI Act
De EU AI Act is Europese wetgeving die sinds 2 februari 2025 van kracht is. Het reguleert het gebruik van kunstmatige intelligentie in de EU. Voor bedrijven is artikel 4 het meest relevant: werkgevers moeten zorgen dat medewerkers die AI gebruiken voldoende AI-geletterd zijn.
Belangrijke kenmerken:
Europese verordening — geldt direct in alle EU-lidstaten, geen nationale implementatiewet nodig.
Categorieën — AI-systemen worden ingedeeld in verboden, hoog risico, beperkt risico en minimaal risico.
MKB-relevantie — voor de meeste MKB-bedrijven is alleen artikel 4 (AI-geletterdheid) direct relevant.
Geen juridisch advies — dit is een praktisch overzicht, geen juridische interpretatie.
AI-categorieën uitgelegd:
Verboden AI: Systemen die gedrag manipuleren (social scoring, subliminal techniques) of gebruikmaken van biometrische identificatie in real-time. Deze zijn volledig verboden.
Hoog risico: AI in medische diagnostiek, rekrutering, kredietbeoordeling. Voor deze systemen gelden strikte eisen rond transparantie, nauwkeurigheid en menselijk toezicht.
Beperkt risico: Chatbots en AI-generators (zoals ChatGPT). Gebruikers moeten weten dat ze met AI interacteren.
Minimaal risico: Spamfilters, AI-gestuurde aanbevelingen. Geen specifieke verplichtingen.
Voor MKB is artikel 4 het belangrijkste. De wetgeving richt zich vooral op AI-systemen met hoog risico. Voor bedrijven die tools zoals ChatGPT of Microsoft Copilot gebruiken, is de AI-geletterdheidsverplichting uit artikel 4 het belangrijkste. U hoeft geen risicoanalyse te doen of uw AI-systeem te laten certificeren — maar uw medewerkers moeten AI-geletterd zijn.
Wanneer gaat het in
De EU AI Act is gefaseerd in werking getreden:
| Datum | Wat |
|---|---|
| 1 augustus 2024 | EU AI Act gepubliceerd in het EU Official Journal |
| 2 februari 2025 | Artikel 4 (AI-geletterdheid) van kracht — verplichting geldt vanaf deze datum |
| Augustus 2026 | Handhaving door nationale toezichthouders start |
| 2027 | Volledige toepassing op alle AI-systemen |
Wat betekent dit voor uw bedrijf?
Sinds 2 februari 2025 bent u als werkgever verplicht om medewerkers die AI gebruiken AI-geletterd te maken. Handhaving begint pas in augustus 2026, maar de verplichting geldt nu al. Dit betekent: u hebt tot augustus 2026 tijd om het te regelen, maar u bent nu al verplicht ermee bezig te zijn.
Voor wie geldt het
De EU AI Act geldt voor alle organisaties in de EU die AI-systemen gebruiken, ontwikkelen of aanbieden. Voor MKB-bedrijven is artikel 4 relevant:
Werkgevers van elke omvang — ook bedrijven met 10-50 medewerkers
Medewerkers die AI-tools gebruiken — inclusief ZZP’ers namens uw bedrijf
MKB in alle sectoren — niet alleen tech-bedrijven
Artikel 4 geldt voor uw bedrijf als:
Medewerkers ChatGPT, Microsoft Copilot of andere AI-tools gebruiken. Dit geldt ongeacht bedrijfsgrootte. Ook voor ZZP’ers die namens uw bedrijf AI-tools gebruiken. Ook als medewerkers AI “stiekem” gebruiken (shadow AI).
Niet alleen voor tech-bedrijven. Als uw calculator ChatGPT gebruikt voor offertes, uw contractmanager Copilot gebruikt voor SLA-rapportages, of uw woonconsulent AI gebruikt voor bewonerscommunicatie — dan valt uw bedrijf onder artikel 4.
Concrete voorbeelden uit de praktijk:
Installatietechniek: Calculator gebruikt ChatGPT om offerte-teksten te genereren → artikel 4 van toepassing.
Facility management: Contractmanager gebruikt Copilot om SLA-rapportages samen te vatten → artikel 4 van toepassing.
Vastgoedbeheer: Woonconsulent gebruikt ChatGPT voor bewonerscommunicatie → artikel 4 van toepassing.
Administratie: Medewerker gebruikt AI om werkbonnen te digitaliseren → artikel 4 van toepassing.
Shadow AI is een risico. 46,8% van werknemers gebruikt AI zonder dit intern te melden (bron: marktonderzoek 2024). Dit betekent dat de kans groot is dat uw medewerkers al AI gebruiken — de vraag is of ze het veilig doen. Zonder training heeft u geen controle over welke data in AI-tools terechtkomt en hoe output gebruikt wordt.
Artikel 4: AI-geletterdheid verplicht
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht werkgevers om medewerkers die AI-systemen gebruiken AI-geletterd te maken. Dit geldt niet alleen voor AI-ontwikkelaars maar voor elke organisatie die tools als ChatGPT of Microsoft Copilot inzet. Handhaving door nationale toezichthouders start augustus 2026.
Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid betekent dat medewerkers:
Geen certificering vereist. De EU AI Act schrijft geen specifiek certificaat voor. Het gaat om aantoonbare inspanning: kunt u bewijzen dat uw medewerkers getraind zijn?
Wat moet u regelen
Om te voldoen aan artikel 4 moet u kunnen aantonen dat medewerkers AI-geletterd zijn. Dit betekent:
1. Een trainingsprogramma opzetten
Niet alleen een policy of handleiding, maar een daadwerkelijk trainingsprogramma. Dit kan incompany training zijn, externe cursussen, of een intern programma — als het maar gedocumenteerd is.
2. Documenteren wie getraind is
Deelnemersregistratie met naam, datum, onderwerpen en trainer. Dit is uw bewijsstuk bij inspecties of audits.
3. Vastleggen wat behandeld is
Lesplan of trainingsinhoud die aansluit bij het AI-gebruik in uw organisatie. Een generieke “ChatGPT-cursus” is minder sterk dan training op uw eigen werkprocessen.
4. Evalueren of het beklijft
Toetsing of deelnemers de stof begrijpen. Dit kan via evaluatieformulieren, observatie of praktijkopdrachten.
De Europese Commissie verduidelijkte in mei 2025 dat “enkel verwijzen naar handleidingen” onvoldoende is. Er moet een actief trainingsprogramma zijn.
Hoe Nexelio helpt
Nexelio biedt incompany AI-trainingen specifiek voor installatietechniek, facility management en vastgoedbeheer. Elke training levert een compleet aantoonbaarheidsdossier voor de EU AI Act:
Formats:
Dagdeel (3,5 uur) — vanaf EUR 1.095
Trainingsdag (7 uur) — vanaf EUR 1.795
Traject (3 sessies over 6 weken) — vanaf EUR 2.950
Met SLIM-subsidie kunt u 60% van de kosten terugvragen.
Veelgestelde vragen
Ja, artikel 4 (AI-geletterdheid) is sinds 2 februari 2025 van kracht. De verplichting geldt nu al voor elke organisatie die AI-tools gebruikt. Handhaving door nationale toezichthouders start augustus 2026. Dit betekent dat u tot augustus 2026 tijd hebt om het te regelen, maar u bent nu al verplicht ermee bezig te zijn.
Ja. Artikel 4 geldt ongeacht bedrijfsgrootte. Of u 10 of 100 medewerkers hebt: als ze AI-tools gebruiken, moet u ze AI-geletterd maken. Er is geen vrijstelling voor MKB.
Dan is training extra urgent. 46,8% van werknemers gebruikt AI zonder dit intern te melden (shadow AI). Zonder training mist u controle over dataveiligheid en kwaliteit. Een training formaliseert het gebruik en geeft u een aantoonbaarheidsdossier. Het is niet de vraag óf uw medewerkers AI gebruiken, maar of ze het veilig doen.
Nee. De EU AI Act schrijft geen specifiek certificaat voor. Het gaat om aantoonbare inspanning: kunt u bewijzen dat u medewerkers getraind hebt? Een deelnemersregistratie, lesplan en evaluatierapport zijn voldoende. Dit is geen ISO-certificering of wettelijke kwalificatie.
De EU AI Act kent boetes tot EUR 35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet (afhankelijk van het type overtreding). Voor artikel 4-overtredingen zijn de boetes lager dan voor hoogrisico-AI, maar de exacte bedragen zijn nog niet vastgesteld door de Nederlandse toezichthouder. Handhaving start augustus 2026.
Ja, via de SLIM-subsidie kunt u 60% van de trainingskosten terugvragen. Een dagdeel van EUR 1.095 kost effectief EUR 438. SLIM-subsidie geldt voor organisaties met minder dan 250 medewerkers. Aanvraagperiodes zijn maart en september.
De wet schrijft geen format voor, maar de Europese Commissie verduidelijkte dat “enkel handleidingen” onvoldoende zijn. Een incompany training met sectorspecifieke oefeningen en deelnemersregistratie is het sterkste bewijsstuk. Online cursussen kunnen voldoen als ze actieve training bevatten (niet alleen informatievoorziening) en gedocumenteerd worden.
Lees onze uitgebreide pagina over AI-geletterdheid training met een praktische checklist en concrete stappen. Of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over uw situatie.
Meer weten over AI-geletterdheid?
Lees hoe u voldoet aan artikel 4 of bekijk onze trainingen.