AI-geletterdheid training — Artikel 4 EU AI Act
AI-geletterdheid is het vermogen van medewerkers om AI-tools veilig en effectief te gebruiken in hun dagelijks werk. Dit omvat: begrijpen wat AI kan en niet kan, risico’s herkennen, output controleren, en weten wanneer menselijke beoordeling nodig is.
AI-geletterdheid is niet “een cursus ChatGPT”. Het gaat om vier vaardigheden:
Wat is AI-geletterdheid
De EU AI Act definieert AI-geletterdheid als “vaardigheden, kennis en begrip waarmee aanbieders, gebruiksverantwoordelijken en betrokken personen AI-systemen op geïnformeerde wijze kunnen inzetten” (artikel 4, geparafraseerd).
Praktisch voor MKB:
Uw calculator moet weten hoe hij ChatGPT veilig gebruikt voor offertes — welke klantgegevens niet in de prompt mogen, hoe hij output controleert op fouten. Uw woonconsulent moet weten welke bewonersdata niet in AI-tools mag — BSN, inkomen, medische informatie blijven buiten AI. Uw projectleider moet weten hoe hij AI-output controleert voordat hij het naar een klant stuurt — AI kan fouten maken, de projectleider blijft verantwoordelijk.
AI-geletterdheid is geen IT-project — het is een vaardigheid. Vergelijkbaar met digitale basisvaardigheden of ARBO-bewustzijn. Het gaat niet om technische expertise maar om veilig en effectief gebruik in het dagelijks werk.
Waarom is het verplicht (artikel 4)
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht werkgevers om medewerkers die AI-systemen gebruiken AI-geletterd te maken. Deze verplichting geldt sinds 2 februari 2025 voor elke organisatie die AI-tools inzet, ongeacht bedrijfsgrootte. Handhaving start augustus 2026.
Belangrijke verduidelijkingen:
De verplichting geldt voor gebruikers van AI-systemen — niet alleen voor ontwikkelaars of tech-bedrijven. Als uw calculator ChatGPT gebruikt, valt uw bedrijf onder artikel 4.
De Europese Commissie verduidelijkte in mei 2025 dat “enkel verwijzen naar handleidingen” onvoldoende is. Er moet een actief trainingsprogramma zijn met aantoonbare deelname en evaluatie.
46,8% van werknemers gebruikt AI zonder dit intern te melden (shadow AI). Dit betekent dat uw medewerkers waarschijnlijk al AI gebruiken — de vraag is of ze het veilig doen.
Lees het brede overzicht op onze EU AI Act-pagina voor meer context over de wetgeving.
Wat moet u aantonen
Om te voldoen aan artikel 4 moet u kunnen aantonen dat medewerkers AI-geletterd zijn. Dit vormt uw aantoonbaarheidsdossier:
1. Dat er een trainingsprogramma is
Niet alleen een policy of handleiding, maar een daadwerkelijk trainingsprogramma. Dit kan incompany training zijn, externe cursussen, of een intern programma — als het maar gedocumenteerd is met lesplan en leerdoelen.
2. Wie getraind is
Deelnemersregistratie met naam, datum, onderwerpen en trainer. Dit is uw bewijsstuk bij inspecties of audits. Het document moet aantonen dat specifieke medewerkers op een specifieke datum getraind zijn.
3. Wat behandeld is
Lesplan of trainingsinhoud die aansluit bij het AI-gebruik in uw organisatie. Een generieke “ChatGPT-cursus” is minder sterk dan training op uw eigen werkprocessen: offertes, werkbonnen, SLA-rapportages, bewonerscommunicatie.
4. Evaluatie
Toetsing of deelnemers de stof begrijpen. Dit kan via evaluatieformulieren met scores, observatie tijdens oefeningen, of praktijkopdrachten. Een evaluatierapport met feedback per deelnemer versterkt uw dossier.
Dit vormt samen uw aantoonbaarheidsdossier. Het is geen certificering — de EU AI Act vereist geen specifiek certificaat. Het gaat om aantoonbare inspanning: kunt u bewijzen dat uw medewerkers getraind zijn?
Hoe zorgt u ervoor
Er zijn drie manieren om AI-geletterdheid te regelen:
Optie 1: Incompany training
Aanbevolen
Een trainer komt naar uw kantoor en traint uw team op eigen werkdocumenten. Inclusief deelnemersregistratie en evaluatierapport.
Voordeel: Direct toepasbaar op uw werkprocessen, sectorspecifiek, compleet aantoonbaarheidsdossier standaard geleverd. Team leert samen.
Nadeel: Hogere initiële investering dan zelf organiseren (maar met SLIM-subsidie 60% terugvragen).
Optie 2: Zelf organiseren
Stel intern een trainingsprogramma samen met eigen materialen en interne trainers.
Voordeel: Laagste directe kosten, volledige controle over inhoud en planning.
Nadeel: Kost tijd en vereist interne expertise. Deelnemersregistratie en evaluatie moet u zelf documenteren. Risico: “enkel handleidingen” is onvoldoende volgens EC-verduidelijking mei 2025.
Optie 3: Individuele cursussen
Medewerkers volgen individueel een externe cursus (online of fysiek).
Voordeel: Flexibel, medewerkers kunnen op eigen tempo leren.
Nadeel: Niet sectorspecifiek, geen teamverband, per medewerker duur (EUR 182-1.528/pp bij concurrenten). U moet per medewerker een registratie verzamelen.
De keuze hangt af van uw situatie. Incompany training biedt het sterkste aantoonbaarheidsdossier en directe toepasbaarheid. Zelf organiseren is goedkoper maar arbeidsintensief. Individuele cursussen zijn flexibel maar kostbaar per persoon.
Nexelio’s aanpak
Nexelio levert incompany AI-geletterdheid training specifiek voor installatietechniek, facility management en vastgoedbeheer. Wat u krijgt:
Formats:
Dagdeel (3,5 uur) — vanaf EUR 1.095, effectief EUR 438 met SLIM-subsidie
Trainingsdag (7 uur) — vanaf EUR 1.795, effectief EUR 718 met SLIM-subsidie
Traject (3 sessies over 6 weken) — vanaf EUR 2.950, effectief EUR 1.180 met SLIM-subsidie
Veelgestelde vragen
Het vermogen om AI-tools veilig en effectief te gebruiken. Dit omvat: tools aansturen met effectieve instructies, risico’s begrijpen (welke data mag niet in AI-tools), output controleren op fouten, en weten wanneer AI niet geschikt is. Het is een vaardigheid, vergelijkbaar met digitale basisvaardigheden.
Ja, sinds 2 februari 2025. De verplichting geldt nu al voor elke organisatie die AI-tools gebruikt. Handhaving door nationale toezichthouders start augustus 2026. Dit betekent: u heeft tot augustus 2026 tijd om het te regelen, maar u bent nu al verplicht ermee bezig te zijn.
Met een aantoonbaarheidsdossier: deelnemersregistratie (wie getraind is), lesplan (wat behandeld is), evaluatierapport (toetsing begrip). Nexelio levert dit standaard bij elke training. Het gaat om aantoonbare inspanning, niet om een specifiek certificaat of ISO-kwalificatie.
Alleen medewerkers die AI-systemen gebruiken of ermee in aanraking komen. In de praktijk: iedereen die ChatGPT, Copilot of andere AI-tools gebruikt. Bij MKB in de gebouwgebonden techniek is dat vaak het hele kantoorteam (calculator, administratie, projectleider, woonconsulent).
Dan is training extra urgent. 46,8% van werknemers gebruikt AI zonder dit intern te melden (shadow AI). Zonder training mist u controle over dataveiligheid en kwaliteit. Een training formaliseert het gebruik en geeft u een aantoonbaarheidsdossier. Het is niet de vraag óf uw medewerkers AI gebruiken, maar of ze het veilig doen.
De wet schrijft geen format voor, maar de EC verduidelijkte dat enkel handleidingen onvoldoende zijn. Een incompany training met sectorspecifieke oefeningen en deelnemersregistratie is het sterkste bewijsstuk. Online cursussen kunnen voldoen als ze actieve training bevatten (niet alleen informatievoorziening) en gedocumenteerd worden.
Ja. AI-geletterdheidsstraining valt onder de SLIM-regeling. U kunt 60% van de kosten terugvragen. Een dagdeel van EUR 1.095 kost effectief EUR 438. SLIM geldt voor organisaties met minder dan 250 medewerkers. Aanvraagperiodes zijn maart en september.
Het dagdeel (3,5 uur) bevat de kern: AI-basis, veilig gebruik, 2 sectoroefeningen, deelnemersregistratie. De trainingsdag (7 uur) voegt intake, verdiept prompt engineering en persoonlijk actieplan toe. Het traject (3×3,5 uur / 6 weken) zorgt voor gedragsverandering met tussentijdse opdrachten en borgingsplan. Alle formats leveren een compleet aantoonbaarheidsdossier.
Klaar om te starten?
Bekijk onze trainingen of plan een vrijblijvend gesprek.
Terug naar overzicht: EU AI Act — Wat moet je weten